Anguilla [รฆลหษกwษชlษ] โ terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim w archipelagu Wysp Nawietrznych (Maลe Antyle). Skลada siฤ z wysp Anguilla (88 kmยฒ), Sombero (5 kmยฒ) oraz kilku mniejszych. Najbliลผszym obcym terytorium jest oddalona o okoลo 7 km na poลudnie wyspa Sint Maarten/Saint-Martin naleลผฤ ca po czฤลci do Francji i Holandii.
| terytorium zamorskie | |||||
| |||||
| Hymn: God Bless Anguilla (Boลผe bลogosลaw Anguillฤ) | |||||
| Dewiza: Strength and Endurance (Siลa i Wytrzymaลoลฤ) | |||||
| Paลstwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Siedziba | |||||
| Data powstania |
1980 | ||||
| Waluta | |||||
| Zarzฤ dzajฤ cy | |||||
| Zarzฤ dzajฤ cy | |||||
| Powierzchnia |
102 kmยฒ | ||||
| Populacjaย (2025) โขย liczbaย ludnoลci |
| ||||
| โขย gฤstoลฤ |
190,35 os./kmยฒ | ||||
| Numer kierunkowy |
+1 264 | ||||
| Domena internetowa | |||||
| Strefa czasowa |
UTC -4 | ||||
| Jฤzyki urzฤdowe | |||||
| Poลoลผenie na mapie | |||||
Poลoลผenie na mapie
| |||||
Ustrรณj polityczny
edytujAnguilla jest terytorium zamorskim Wielkiej Brytanii (overseas territory of the United Kingdom) o szerokiej autonomii wewnฤtrznej. Posiada wลasny jednoizbowy parlament โ Izbฤ Zgromadzenia (House of Assembly), w ktรณrej zasiada 11 osรณb, w tym 7 wybieranych w wyborach powszechnych. Przedstawicielem egzekutywy jest Rada Wykonawcza (Executive Council), ktรณrej 2/3 skลadu wybierane jest spoลrรณd czลonkรณw Izby Zgromadzenia przez gubernatora, ktรณry z kolei desygnowany jest na swoje stanowisko przez monarchฤ brytyjskiego.
Geografia
edytujAnguilla zbudowana jest z wapieni koralowych. Uksztaลtowanie pionowe pozbawione jest rรณลผnorodnoลci. Przewaลผajฤ pลaskie niziny. Najwyลผszym wzniesieniem jest Crocus Hill (65 m n.p.m.). Na wyspie panuje klimat rรณwnikowy wilgotny modelowany przez pasat pรณลnocno-wschodni.
Historia
edytujWyspa zostaลa odkryta w 1493 przez Krzysztofa Kolumba. Ze wzglฤdu na ksztaลt otrzymaลa ลaciลskฤ nazwฤ Anguilla, czyli wฤgorz. Od 1650 kolonia angielska. Od 1882 do 1967 (a formalnie do 1980) administrowana razem z wyspami Saint Kitts i Nevis. Po utworzeniu przez Brytyjczykรณw 27 lutego 1967 Stowarzyszonego Paลstwa Saint Kitts-Nevis-Anguilla doszลo do gwaลtownych demonstracji ludnoลci, rozbrojono kilkunastoosobowy oddziaล policji i zmuszono go do opuszczenia wyspy. Przeprowadzono referendum w sprawie oddzielenia siฤ od St. Kitts i Nevis i 12 lipca 1967 roku przywรณdca ruchu separatystycznego Peter Adams, proklamowaล niepodlegลoลฤ wyspy. W dniu 6 lutego 1969 proklamowano republikฤ, ale juลผ 19 marca armia brytyjska dokonaลa inwazji i przywrรณcono stan, jaki istniaล przed rebeliฤ . 10 lutego 1976 wyspa otrzymaลa autonomiฤ, a od 19 grudnia 1980 jest samodzielnฤ dependencjฤ zarzฤ dzanฤ przez gubernatora i posiada wลasny rzฤ d.
Demografia
edytujCzarnoskรณrzy stanowiฤ 90,1% populacji, rasy mieszane (gลรณwnie Mulaci) 4,6%, biali 3,7% a pozostali 1,5%[3].
Gospodarka
edytujGลรณwnymi produktami eksportowymi sฤ homary i sรณl.
Od 2022 roku, w zwiฤ zku z szybkim rozwojem sztucznej inteligencji, znaczฤ cym ลบrรณdลem dochodรณw Anguilli staลy siฤ wpลywy z rejestracji domeny internetowej .ai[4].
Religie
edytujStruktura religijna kraju w 2015 roku, wedลug The Association of Religion Data Archives[5]:
- protestanci โ 77% (gลรณwnie: anglikanie, metodyลci, zielonoลwiฤ tkowcy, adwentyลci dnia siรณdmego i baptyลci[6]),
- katolicy โ 6,9%,
- brak religii โ 3,8%,
- ลwiadkowie Jehowy โ 1,1%[6],
- bahaiลci โ 1%,
- hinduiลci โ 0,4%,
- muzuลmanie โ 0,3%,
- ลผydzi โ 0,1%,
- inne religie โ 0,5%,
- nieokreลleni โ 9%.
Emisja gazรณw cieplarnianych
edytujEmisja rรณwnowaลผnika dwutlenku wฤgla z Anguilli wyniosลa w 1990 roku 0,008 Mt, z czego 0,006 Mt stanowiลa emisja dwutlenku wฤgla. W przeliczeniu na mieszkaลca emisja wyniosลa wรณwczas 734 kg dwutlenku wฤgla, a w przeliczeniu na 1000 dolarรณw PKB 32 kg. Od tego czasu emisje rosnฤ w nieregularnym tempie, z przejลciowymi spadkami. Gลรณwnym ลบrรณdลem emisji przez caลy czas byล transport. W 2018 emisja dwutlenku wฤgla pochodzenia kopalnego wyniosลa 0,029 Mt, a w przeliczeniu na mieszkaลca 1,897 t i w przeliczeniu na 1000 dolarรณw PKB 87 kg[7].
Przypisy
edytuj- โ Countries An-Az [online], rulers.org [dostฤp 2017-11-21].
- โ Anguilla, [w:] The World Factbook [online], Central Intelligence Agency [dostฤp 2025-02-10] (ang.).
- โ CIA Factbook. [dostฤp 2009-06-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-09-12)].
- โ Flavien Moreau: An AI-Powered Boost to Anguilla's Revenues. [w:] International Monetary Fund [on-line]. imf.org, 15 maja 2024. [dostฤp 2025-04-03].
- โ Anguilla [online], The ARDA [dostฤp 2019-07-13].
- โ a b Central Americaย :: Anguilla โ The World Factbook โ Central Intelligence Agency [online], www.cia.gov [dostฤp 2019-07-13] [zarchiwizowane z adresu 2016-02-01].
- โ Anguilla, [w:] F.ย Monforti-Ferrario i inni, Fossil CO2 and GHG emissions of all world countries. 2019 report โ Study [pdf], Luksemburg: Publications Office of the European Union, 2019, s.ย 42, DOI:ย 10.2760/687800, ISBNย 978-92-76-11100-9 (ang.).









