Artikel ini membutuhkan rujukan tambahan agar kualitasnya dapat dipastikan. |
| Bahasa Jawa Gresik
ꦧꦱꦗꦮꦓꦽꦱꦶꦏ꧀ Båså Jåwå Gresik | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dituturkan di | Indonesia | ||||||
| Wilayah | Gresik, Lamongan | ||||||
| Etnis | Jawa | ||||||
Penutur | |||||||
| |||||||
| Aksara Jawa Abjad Pegon Alfabet Latin | |||||||
| Status resmi | |||||||
| Diatur oleh | Balai Bahasa Provinsi Jawa Timur | ||||||
| Kode bahasa | |||||||
| ISO 639-3 | – | ||||||
Bahasa Jawa Gresik (Båså Jåwå Gresik; Aksara Jawa: ꦧꦱꦗꦮꦓꦽꦱꦶꦏ꧀), disebut juga sebagai Boso Nggresikan adalah sebuah dialek bahasa Jawa modern dalam rumpun dialek Arekan atau terkadang dianggap cabang tersendiri di luar Jawa Arekan yang dituturkan di wilayah utara Kabupaten Gresik[1] serta bagian timur laut Kabupaten Lamongan. Bahasa Jawa Gresik diduga merupakan perpaduan antara bahasa Jawa Arekan (khususnya dialek Surabaya), dengan bahasa Jawa era Kesunanan Giri[butuh rujukan], selain itu juga sedikit dipengaruhi Dialek Blora seperti kata Gawok, Junguk, Boled. Ciri khas dialek Gresik menggunakan kata réang/esùn. Bahasa Jawa Gresik merupakan turunan dari Bahasa Jawa Pertengahan dan memiliki banyak kemiripan bahasa Jawa wetanan lainnya, yang membedakannya adalah dialek Gresik masih banyak menyimpan kosakata kuno dari Bahasa Jawa ragam Jawa Timuran yang sudah tidak ditemukan di Bahasa Jawa dialek lainya sehingga dialek ini kerapkali susah dipahami oleh masyarakat Jawa umumnya.[butuh rujukan]
Kosakata
suntingArtikel ini membutuhkan rujukan tambahan agar kualitasnya dapat dipastikan. |
| Dialek Gresik | Bahasa Jawa standar | Bahasa Indonesia |
|---|---|---|
| réang | aku, kulå, ingsun | saya (laki-laki) |
| esùn | aku, kulå, ingsun | saya (umumnya perempuan di gresik utara, tetapi dibeberapa kecamatan yang agak keselatan bisa untuk laki-laki) |
| sirå, rikå, koen, kenå, pênå | kowé, sampéyan, panjenengan | kamu |
| awak dhewòr, awak dhewek | awak dhewe | kita |
| gutèk, gupek, sang, sun, sanggon | duwéké..., duwéné..., duwému, duwéku | punyaku, punyamu (menyatakan kepemilikan) |
| gèk buru | lagi tas | baru saja |
| sang kåncå, sun kåncå | kancaku | temanku |
| nyang sang omah / rang omah, nang omah esun | nyang omahku | ke rumahku |
| dak | ora | tidak |
| esun dak denger | aku ora ngerti | saya tidak mengerti |
| tayo | genah | benar/tepat |
| sirå iku dak tayo | kowe kuwi ora genah | kamu itu tidak benar |
| dhêmên | sênêng, dhêmên | senang |
| manèng | manèh | lagi |
| mangan | mangan, madhang | makan |
| rikå wis mangan ta ? | kowe wis mangan tå? | kamu sudah makan kah? |
| parêk, carêk | cedhak, cerak | dekat |
| marêk | nyêdhak | mendekat |
| kêtimang | sabuk | ikat pinggang |
| giniyå, nanglapo | ngåpå, nangåpå, kenang-åpå, kenå åpå, sabab åpå | kenapa, mengapa |
| baé, aé | waé, baé | saja |
| mêné | sésuk | besok |
| antêb | glègèkan, antob | serdawa |
| ngorong | ngêlak | haus |
| poh | pêlêm/poh | buah mangga |
| gandêkman, kandêkman | mulané, awit såkå iku | makanya |
| bêngen | mbiyèn | dahulu |
| sodok | rådå | agak |
| sêru | bantêr | kencang |
| nggêrus | nyetrikå | menyetrika |
| dherok | nongkrong | nongkrong |
| ring, nyang, nang, nok | ing | di |
| ngêbak | nyèkèr | tidak mengenakan alas kaki |
| tuwas | tiwas, luwung | daripada |
| utak | copot | lepas |
| gladakan | gêjlugan | polisi tidur |
| canthing, séwur | cidhuk, siwur | gayung |
| aran | jênêng, aran | nama |
| icak-icak, apen-apen | éthok-éthok, apèn-apèn, pawadan | pura-pura |
| wadhak, madhak | kêmproh | jorok |
| nggito'i, gorohi | ngapusi | berbohong |
| wawuh | kekancan | berteman |
| lakaré, ancéné | nyåtå, pancèn | memang |
| dhingok | deleng, delok | lihat |
| dholok | mandêg | berhenti |
| kunjêr, ndinding | udan-udanan | hujan-hujanan |
| klompen, gapyak | teklek | sandal kayu |
| srêngen | muring-muring | marah-marah |
| atik | nganggo | memakai |
| bêdhiyang | - | sampah yang di bakar |
| bêgejekan | guyonan | bercanda |
| bek'e, bekne | mbok menåwå | barangkali |
| blakraan, dhladhapan | klayaban | keluyuran, berkeliaran |
| bêdengek | - | kurang ajar |
| mbêrung | jail | jahil/usil |
| bajak | duduk | pulang pergi |
| bångkå | modar | mati (kasar) |
| butulan | gang cilik | lorong kecil samping rumah |
| bribeni | gêmrênggêng | membuat berisik |
| calon | dadar jagung | bakwan jagung |
| cùngùr, irung | irung | hidung |
| ndangir | macul | menyangkul |
| dhampar, lincak | lincak, kursi dåwå | kursi panjang, kursi bambu |
| dhêngêr | ngarti, ngerti | mengerti |
| dharat, mlaku | mlaku | berjalan kaki |
| dhimar têmplik | dhiyan, dhilah, dhemar | lampu minyak |
| dombhos | gedhobos | omong kosong |
| gancolan, gocekan | gandholan | pegangan |
| gantrung | kinjêng | capung |
| gawok | mêdhit, gumun | pelit, heran |
| gêlibêt | mumêt | pusing |
| gêrangsang, gragas | gragas | rakus |
| gupitan | samping (omah) | sebelah rumah |
| hanak-hanak | biyuh-biyuh | astaga, ya ampun |
| jaguran | tukaran | bertengkar |
| jampiên | gomên, lumpangên | sariawan |
| jongok | lungguh | duduk |
| katene/atene | arepe | akan |
| katil | kursi | kursi |
| kancik | kapok | rasain |
| katuk'ên | kadhêmên | kedinginan |
| kêbur | udhak,ublak | aduk |
| kesùk | mbesùk, sesùk | besok |
| kêdalon | kêbengen | kemalaman |
| kêmilon | kåcå | cermin/kaca |
| klocot/kloncom, têlês | têlês kêbês | basah kuyup |
| korip | durung adus | belum mandi |
| kringi | krungu | dengar |
| kêtungkingên | bêbêlên | susah buang air besar |
| lamuk | lêmud | nyamuk |
| lêbo, sawah | sawah | sawah |
| lêkas gêni | nyumêt gêni | menyalakan api |
| lodrong | waluh kênthi | labu siam |
| lurung | buri omah | belakang rumah |
| mamulå | mangkane, mulane | maka dari itu |
| mlengak | mengo | menoleh |
| mênggilan | - | sangat seru |
| mêntålå | têgêl | tegå |
| masiyå | senajan | walaupun |
| mbarekan | senajan ngono | meski begitu |
| menuwå | srikåyå | srikaya |
| tambêng, nambêng | dablêg | nakal |
| ndlodok | - | kurang ajar |
| ndingkik | ngincêng, ngintip | mengintip |
| ongkêb | sumuk, ungkeb | gerah |
| pangking | sênthong | kamar |
| pangot | peso (surakarta) pangot (sragen) | pisau |
| pandhon | pojok | pojok |
| pênirat | emper | teras |
| sabêne | winginane | kemarin dulu |
| sapu kêrik | sapu sådå | sapu lidi (pembersih halaman) |
| sak mandi | sepira gedhe | seberapa besar |
| serbat | garbis | blewah |
| sorok | kunci | kunci |
| stiwel | kasut, mojah | kaus kaki |
| tandhakan | pagêlaran | pertunjukan |
| tlumpah | sandhal, têklek | sandal |
| boled | tela | ubi |
| tuwung | mangkok, tuwung | mangkok |
Bahasa walikan
suntingArtikel ini membutuhkan rujukan tambahan agar kualitasnya dapat dipastikan. |
Artikel ini perlu dikembangkan agar dapat memenuhi kriteria sebagai entri Wikipedia. Bantulah untuk mengembangkan artikel ini. Jika tidak dikembangkan, artikel ini akan dihapus. |
| Kata | Arti | Asal kata |
|---|---|---|
| whedle | aku | dhewe (sendiri) menjadi whed(l)e |
| kindo | kamu | ndiko (kamu) |
| keno | kamu | koen (kamu) |
| neak | enak | enak |
| kaeh | banyak | akeh (banyak) |
| loeh | dapat | oleh (dapat) |
| keat | tahi | taek (tahi) |
| letu | tiga | telu (tiga) |
| mongkrah | rumah | omah menjadi mo(ngkr)ah |
| nampris | manis | manis menjadi nam(pr)is |
| tempru | keluar | metu menjadi tem(pr)u |
| karsi | pasangan, pacar, kekasih | kasih menjadi ka(r)si |
| nengkrean | begini | ngenean (begini) menjadi neng(kr)ean |
| tengkri | mengerti | ngerti menjadi teng(k)ri |
| tomor | mobil | motor |
| kotis | satu | sitok (satu) menjadi kotis |
| dhengle | besar | gedhe menjadi dhe(n)g(l)e |
| simbo | bisa | biso menjadi si(m)bo |
| diak | tidak | ndak menjadi d(i)ak |
Referensi
sunting- ^ Thoha, Muchammad. "Bahasa Gresikan itu Ada". www.nugresik.or.id. Diakses tanggal 7-1-2023.








