Eter dietylowy (pot. eter etylowy[a], eter[13]) โ€“ organiczny zwiฤ…zek chemiczny z grupy eterรณw, zbudowany z dwรณch grup etylowych przyล‚ฤ…czonych do atomu tlenu. Ma wล‚aล›ciwoล›ci narkotyczne, nasenne i znieczulajฤ…ce. Naล‚ogowe wฤ…chanie lub spoลผywanie eteru nosi nazwฤ™ eteromanii.

Eter dietylowy
Ogรณlne informacje
Wzรณr sumaryczny

C4H10O

Inne wzory

C
2
H
5
OC
2
H
5
, (C
2
H
5
)
2
O
, Et
2
O
, Etโˆ’Oโˆ’Et

Masa molowa

74,12 g/mol

Wyglฤ…d

bezbarwna, palna, lotna ciecz[2]

Identyfikacja
Numerย CAS

60-29-7

PubChem

3283

DrugBank

DB13598

Podobne zwiฤ…zki
Podobne zwiฤ…zki

eter dimetylowy

Jeลผeli nie podano inaczej, dane dotyczฤ…
stanu standardowego (25ย ยฐC, 1000ย hPa)
Klasyfikacja medyczna
Legalnoล›ฤ‡ w Polsce

prekursor narkotykowy kategoriiย 3

Otrzymywanie

edytuj

Eter dietylowy otrzymuje siฤ™ w wyniku dehydratacji alkoholu etylowego (dziaล‚ajฤ…c na niego stฤ™ลผonym kwasem siarkowym w temperaturze 140ย ยฐC). W przemyล›le otrzymywany jest w wyniku dehydratacji par alkoholu etylowego przepuszczanych nad Al
2
O
3
lub zeolitami.

Wล‚aล›ciwoล›ci fizykochemiczne

edytuj

Eter dietylowy jest bezbarwnฤ…, lotnฤ…, skrajnie ล‚atwopalnฤ… cieczฤ…[14]. Z powietrzem (i tlenem) tworzy mieszaninฤ™ wybuchowฤ…. Jego pary sฤ… ciฤ™ลผsze od powietrza (gฤ™stoล›ฤ‡ par eteru jest 2,56 raza wiฤ™ksza od gฤ™stoล›ci powietrza[4]), co powoduje, ลผe โ€žpeล‚zajฤ…โ€ po stole laboratoryjnym, unoszฤ…c siฤ™ z otwartej butelki.

Zastosowanie

edytuj
ย 
fiolka eteru przeznaczona do znieczulania

Zagroลผenia

edytuj

Eter dietylowy jest substancjฤ… bardzo lotnฤ… i niezwykle ล‚atwopalnฤ… (temperatura zapล‚onu โˆ’45ย ยฐC[12]). Z powietrzem atmosferycznym tworzy mieszaninฤ™ wybuchowฤ… juลผ w niskich temperaturach. Pary eteru jako ciฤ™ลผsze od powietrza majฤ… tendencjฤ™ do gromadzenia siฤ™ przy ziemi i mogฤ… przesuwaฤ‡ siฤ™ po niej na doล›ฤ‡ znaczne odlegล‚oล›ci. Zapล‚on mieszaniny powietrzno-eterowej moลผe nastฤ…piฤ‡ nie tylko od iskry czy pล‚omienia, lecz nawet w wyniku kontaktu z gorฤ…cฤ… powierzchniฤ…, np. pล‚ytฤ… grzejnฤ… lub gorฤ…cym trรณjnogiem[13].

Eter dietylowy (podobnie jak inne etery) ma skล‚onnoล›ฤ‡ do tworzenia wybuchowych, wysokowrzฤ…cych nadtlenkรณw w wyniku dziaล‚ania ล›wiatล‚a i kontaktu z powietrzem. Oddestylowanie eteru zawierajฤ…cego nadtlenki prowadzi do ich zatฤ™ลผenia i moลผe spowodowaฤ‡ eksplozjฤ™. Dlatego przed przystฤ…pieniem do destylacji eteru naleลผy wykonaฤ‡ test na obecnoล›ฤ‡ nadtlenkรณw, a w razie stwierdzenia ich obecnoล›ci naleลผy rozล‚oลผyฤ‡ je za pomocฤ… ล›rodka redukujฤ…cego[13].

W celu zmniejszenia ryzyka wytworzenia nadtlenkรณw do eteru wystฤ™pujฤ…cego w handlu bywajฤ… dodawane stabilizatory, np. butylowany hydroksytoluen jako przeciwutleniacz. Wodฤ™ i nadtlenki usuwa siฤ™ z eteru poprzez destylacjฤ™ znad sodu i benzofenonu albo przepuszczajฤ…c eter przez kolumnฤ™ wypeล‚nionฤ… aktywowanym glinem[18].

Zobacz teลผ

edytuj

Uwagi

edytuj
  1. โ†‘ Z formalnego punktu widzenia eter etylowy to ogรณlna nazwa kaลผdego eteru, w ktรณrym wystฤ™puje jedna grupa etylowa (C
    2
    H
    5
    โˆ’
    ). W praktyce laboratoryjnej i przemysล‚owej nazwa ta odnosi siฤ™ do eteru dietylowego.

Przypisy

edytuj
  1. โ†‘ a b Henri A.ย Favre, Warren H.ย Powell, Nomenclature of Organic Chemistry. IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013, wyd. 1, Royal Society of Chemistry, International Union of Pure and Applied Chemistry, 2014, s.ย 703, DOI:ย 10.1039/9781849733069, ISBNย 978-0-85404-182-4 (ang.).
  2. โ†‘ Podrฤ™czny sล‚ownik chemiczny, Romualdย Hassa (red.), Januszย Mrzigod (red.), Januszย Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s.ย 124, ISBNย 83-7183-240-0.
  3. โ†‘ a b c d Lide 2009 โ†“, s.ย 3-168.
  4. โ†‘ a b c d Eter Dietylowy (nr 309966) โ€“ karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski. [dostฤ™p 2020-06-23]. (przeczytaj, jeล›li nie wyล›wietla siฤ™ prawidล‚owa wersja karty charakterystyki)
  5. โ†‘ Farmakopea Polska X, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urzฤ…d Rejestracji Produktรณw Leczniczych, Wyrobรณw Medycznych i Produktรณw Biobรณjczych, 2014, s.ย 4276, ISBNย 978-83-63724-47-4.
  6. โ†‘ a b Lide 2009 โ†“, s.ย 6-58.
  7. โ†‘ a b Lide 2009 โ†“, s.ย 6-177.
  8. โ†‘ Lide 2009 โ†“, s.ย 6-128.
  9. โ†‘ Lide 2009 โ†“, s.ย 9-54.
  10. โ†‘ a b Eter dietylowy, [w:] Classification and Labelling Inventory, Europejska Agencja Chemikaliรณw [dostฤ™p 2015-04-10] (ang.).
  11. โ†‘ Eter dietylowy (nr 309966) (ang.) โ€“ karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Stanรณw Zjednoczonych. [dostฤ™p 2012-07-12]. (przeczytaj, jeล›li nie wyล›wietla siฤ™ prawidล‚owa wersja karty charakterystyki)
  12. โ†‘ a b c Lide 2009 โ†“, s.ย 15-16.
  13. โ†‘ a b c Arthur I.ย Vogel, Preparatyka organiczna, wyd. 2, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1984, s.ย 223.
  14. โ†‘ etylowy eter, [w:] Encyklopedia techniki. Chemia, Wล‚adysล‚awย Gajewski (red.), Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1965, s.ย 203, OCLCย 33835352.
  15. โ†‘ Farmakopea Polska XII 2020 โ€“ monografia szczegรณล‚owa t.1 > Aether โ€“ Eter dietylowy.
  16. โ†‘ Farmakopea Polska XII 2020 โ€“ monografia szczegรณล‚owa > Aether anaestheticus โ€“ Eter dietylowy do narkozy. [Obecnie obowiฤ…zujฤ…ce XII wydanie FP wymienia nadal tฤ™ monografiฤ™ (s. 2113), wiฤ™c oficjalnie lek istnie nadal.]
  17. โ†‘ Tadeusz Krzymowski, Jadwiga Przaล‚a: Fizjologia zwierzฤ…t. Podrฤ™cznik dla studentรณw wydziaล‚รณw medycyny weterynaryjnej, wydziaล‚รณw biologii i hodowli zwierzฤ…t akademii rolniczych i uniwersytetรณw. Warszawa: Paล„stwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leล›ne, 2005, s. 27. ISBNย 83-09-01792-8.
  18. โ†‘ W.L.F.ย Armarego, C.L.L.ย Chai, Purification of laboratory chemicals, 2003, ISBNย 978-0-7506-7571-0.

Bibliografia

edytuj

๐Ÿ“š Artikel Terkait di Wikipedia

Eter

Eter โ€“ imiฤ™ mฤ™skie eter โ€“ potoczna nazwa eteru dietylowego, najczฤ™ล›ciej stosowanego zwiฤ…zku z grupy eterรณw eter naftowy โ€“ mieszanina wฤ™glowodorรณw (nie

Eter (fizyka)

Eter (stgr.ย ฮฑแผฐฮธฮฎฯ, aithแธ—r) โ€“ historyczny termin odrzucony przez wspรณล‚czesnฤ… naukฤ™, definiujฤ…cy byt (materiฤ™, oล›rodek, ลผywioล‚), w ktรณrym miaล‚y rozchodziฤ‡

Eter dimetylowy

{{Dopracowaฤ‡}} z tego artykuล‚u. Eter dimetylowy (dimetyloeter, DME), CH 3OCH 3 โ€“ organiczny zwiฤ…zek chemiczny z grupy eterรณw, bezbarwny gaz o charakterystycznym

Eteromania

โ€“ uzaleลผnienie od wฤ…chania lub picia eteru dietylowego, zwanego potocznie po prostu โ€žeteremโ€. Spoลผywanie eteru w celach niemedycznych rozwinฤ™ล‚o siฤ™ w

Etery

niลผ jedno wiฤ…zanie Cโˆ’Oโˆ’C. Niektรณre cykliczne polietery znane sฤ… pod nazwฤ… eterรณw koronowych. Proste etery zawierajฤ…ce tylko grupy alkilowe sฤ… bardzo sล‚abo

Eter (mitologia)

Eter (takลผe Ajter; stgr.ย Aแผฐฮธฮฎฯ Aithแธ—r, ล‚ac.ย Aether, Ether) โ€“ w mitologii greckiej bรณg jasnego ล›wiatล‚a, uosobienie wyลผszych rejonรณw niebieskich. Byล‚ gรณrnym

Eter (filozofia)

Eter (stgr.ย ฮฑแผฐฮธฮฎฯ, aithแธ—r) โ€“ w filozofii przyrody jeden z ลผywioล‚รณw, podstawowych elementรณw ล›wiata materialnego. Koncepcja eteru wywodzi siฤ™ ze starogreckiej

Eter (film 2018)

Eter (ukr. ะ•ั„ั–ั€ Efir, lit. Eteris, wฤ™g. ร‰ter) โ€“ film dramatyczny z 2018 roku w reลผyserii Krzysztofa Zanussiego. Film jest koprodukcjฤ… Polski, Ukrainy,