Doughboy โ popularne okreลlenie amerykaลskiego ลผoลnierza piechoty podczas I wojny ลwiatowej[1], chociaลผ termin ten byล nadal w uลผyciu do poczฤ tku lat czterdziestych XX wieku. W czasie II wojny ลwiatowej byล on stopniowo zastฤpowany przez โG.I.โ[2][3].

Etymologia
edytujPochodzenie tego terminu jest niejasne[4]. Sลowo to byลo w szerokim obiegu sto lat wczeลniej zarรณwno w Wielkiej Brytanii, jak i Ameryce, aczkolwiek miaลo rรณลผne znaczenia. Na przykลad marynarze Horatio Nelsona i ลผoลnierze ksiฤcia Wellingtona w Hiszpanii znali smaลผone kluski z mฤ ki zwane doughboys[2], prekursora wspรณลczesnego pฤ czka. Niezaleลผnie od tego w Stanach Zjednoczonych termin ten zaczฤto stosowaฤ wobec mลodych praktykantรณw piekarzy, tj. โchลopcรณw od ciastaโ (ang.ย dough-boys). W powieลci Moby Dick z 1851 roku Herman Melville nadaล bojaลบliwemu stewardowi przydomek โDoughboyโ[5].
Historia
edytujOkreลlenie Doughboy w odniesieniu do ลผoลnierza piechoty armii amerykaลskiej pojawia siฤ po raz pierwszy w relacjach z wojny meksykaลsko-amerykaลskiej toczฤ cej siฤ w latach 1846โ1848[4][6][7] bez ลผadnego udokumentowanego precedensu. Wysuniฤto szereg teorii wyjaลniajฤ cych to uลผycie:
- kawalerzyลci uลผywali tego okreลlenia, ลผeby wyลmiewaฤ piechotฤ, poniewaลผ mosiฤลผne guziki na ich mundurach przypominaลy knedle z mฤ ki lub ciastka zwane โdoughboysโ[2][8], albo ze wzglฤdu na mฤ kฤ lub glinฤ fajkowฤ , ktรณrej ลผoลnierze uลผywali do polerowania swoich biaลych pasรณw[8][9];
- obserwatorzy walk zauwaลผyli, ลผe oddziaลy piechoty amerykaลskiej byลy stale pokryte kredowym pyลem podczas marszu przez suche tereny pรณลnocnego Meksyku, co nadawaลo ลผoลnierzom wyglฤ d podobny do niewypieczonego ciasta lub cegieล z muลu znanych jako adobe. Ze sลowa โadobeโ miaลo pochodziฤ okreลlenie โdobiesโ, nastฤpnie przeksztaลcone w โdoughboyโ[9];
- metoda ลผoลnierzy polegajฤ ca na gotowaniu racji polowych z lat czterdziestych i piฤฤdziesiฤ tych XIX wieku na ciastowatฤ miksturฤ z mฤ ki i ryลผu pieczonฤ w popiele z ogniska. Ta teoria nie wyjaลnia jednak, dlaczego to miano otrzymali tylko ลผoลnierze piechoty[9].
Jednym z wyjaลnieล uลผycia tego terminu podczas I wojny ลwiatowej jest to, ลผe ochotniczki Armii Zbawienia pojechaลy do Francji, aby ugotowaฤ miliony pฤ czkรณw i dostarczyฤ je ลผoลnierzom na linii frontu[10], chociaลผ w tym wyjaลnieniu ignoruje siฤ uลผycie tego okreลlenia juลผ we wczeลniejszej wojnie. Jednym z ลผartobliwych odniesieล do pochodzenia tego terminu byลo stwierdzenie, ลผe podczas I wojny ลwiatowej ciasto โugniatanoโ od 1914 roku, ale urosลo dopiero w 1917 roku, co odnosi siฤ do przebiegu walk na froncie zachodnim[11].
Znaczenie wieku
edytujCharakterystycznฤ cechฤ Doughboya jest mลody wiek. Podczas I wojny ลwiatowej Doughboyami byli zazwyczaj bardzo mลodzi, czฤsto nastoletni chลopcy[12]. 57 procent Doughboys byลo w wieku poniลผej 25 lat. Nawet siedemnastoletnich chลopcรณw rรณwnieลผ przyjmowano do sลuลผby liniowej[13].
W kulturze masowej
edytujMasowo produkowana rzeลบba z lat dwudziestych XX wieku, umieszczana jako pomnik w wielu amerykaลskich miastach, przedstawiajฤ ca amerykaลskiego ลผoลnierza w mundurze z I wojny ลwiatowej, zostaลa zatytuลowana Spirit of the American Doughboy[14].
W latach czterdziestych duลผฤ popularnoลciฤ cieszyลa siฤ piosenka pt. Johnny Doughboy Found a Rose in Ireland z 1942 roku, wykonywana miฤdzy innymi przez Dennisa Daya, Kennyโego Bakera i Kaya Kysera, film muzyczny Johnny Doughboy z 1942 roku oraz postaฤ โJohnny'ego Doughboyaโ z Military Comics[15].
Zobacz teลผ
edytujPrzypisy
edytuj- โ The American Heritage Desk Dictionary 2013 โ, s.ย 255.
- โ a b c Evans 1981 โ, s.ย 353
- โ George 1948 โ, s.ย XI, XII, 21.
- โ a b Beale 1989 โ, s.ย 134
- โ Rozdziaล 34 tejลผe.
- โ Dana 1990 โ.
- โ Chamberlain 1965 โ.
- โ a b David A. Taylor: The History of the Doughnut. Smithsonian Magazine, marzec 1998. [dostฤp 2024-01-27]. (ang.).
- โ a b c Michael E. Hanlon: Origins of 'Doughboy'. Doughboy Center: Stories of the American Expeditionary Force. [dostฤp 2024-01-27]. (ang.).
- โ Cara Gaimo: The Long, Sweet Love Affair Between Cops and Doughnuts. Atlas Obscura, 18.09.2015. [dostฤp 2024-01-27]. (ang.).
- โ Pittsburgh Post-Gazette from Pittsburgh, Pennsylvania, 4 marca 1986, s.ย 12 [dostฤp 2024-01-27] (ang.).
- โ Hallas 2000 โ, s.ย 226.
- โ Mortenson i Springer 2019 โ, s.ย 457.
- โ The Spirit of the American Doughboy [Crooksville]. The Sculpture Center. [dostฤp 2024-01-27]. (ang.).
- โ Military Comics 032 (paper). Digital Comic Museum. [dostฤp 2024-01-27]. (ang.).
Bibliografia
edytuj- A Concise History of Slang and Unconventional English: From "A Dictionary of Slang and Unconventional English" by Eric Partridge. Paul Beale (ed.). New York: Macmillan, 1989. ISBNย 978-0-02-605350-1. (ang.).
- Samuel Chamberlain: My Confessions: Recollections of a Rogue. Austin: Texas: State Historical Association, 1965. (ang.).
- Napoleon Jackson Tecumseh Dana: Monterrey Is Ours! The Mexican War Letters of Lieutenant N.J.T. Dana, 1845โ1847. Lexington Kentucky: University of Kentucky Press, 1990. ISBNย 0-8131-1703-8. (ang.).
- Brewer's Dictionary of Phrase and Fable. Ivor H. Evans (ed.). New York: Harper & Row, 1981. ISBNย 0-06-014903-5. (ang.).
- John B. George: Shots Fired In Anger. Samworth Press, 1948. (ang.).
- James H. Hallas: Doughboy warย : the American Expeditionary Force in World War I. Mechanicsburg, PA: Stackpole Books, 2000. ISBNย 978-0811734677. (ang.).
- Christopher R. Mortenson, Paul J. Springer: Daily life of U.S. soldiersย : from the American Revolution to the Iraq War. Santa Barbara, California: Greenwood, 2019. ISBNย 978-1440863585. (ang.).
- The American Heritage Desk Dictionary. Wyd. 5th ed. Boston: Houghton Mifflin Harcourt, 2013. ISBNย 978-0-547-70813-3. OCLC 768728947. (ang.).








