Doughboy โ€“ popularne okreล›lenie amerykaล„skiego ลผoล‚nierza piechoty podczas I wojny ล›wiatowej[1], chociaลผ termin ten byล‚ nadal w uลผyciu do poczฤ…tku lat czterdziestych XX wieku. W czasie II wojny ล›wiatowej byล‚ on stopniowo zastฤ™powany przez โ€žG.I.โ€[2][3].

Doughboy w peล‚nym oporzฤ…dzeniu bojowym, z karabinem Springfield M1903

Etymologia

edytuj

Pochodzenie tego terminu jest niejasne[4]. Sล‚owo to byล‚o w szerokim obiegu sto lat wczeล›niej zarรณwno w Wielkiej Brytanii, jak i Ameryce, aczkolwiek miaล‚o rรณลผne znaczenia. Na przykล‚ad marynarze Horatio Nelsona i ลผoล‚nierze ksiฤ™cia Wellingtona w Hiszpanii znali smaลผone kluski z mฤ…ki zwane doughboys[2], prekursora wspรณล‚czesnego pฤ…czka. Niezaleลผnie od tego w Stanach Zjednoczonych termin ten zaczฤ™to stosowaฤ‡ wobec mล‚odych praktykantรณw piekarzy, tj. โ€žchล‚opcรณw od ciastaโ€ (ang.ย dough-boys). W powieล›ci Moby Dick z 1851 roku Herman Melville nadaล‚ bojaลบliwemu stewardowi przydomek โ€žDoughboyโ€[5].

Historia

edytuj

Okreล›lenie Doughboy w odniesieniu do ลผoล‚nierza piechoty armii amerykaล„skiej pojawia siฤ™ po raz pierwszy w relacjach z wojny meksykaล„sko-amerykaล„skiej toczฤ…cej siฤ™ w latach 1846โ€“1848[4][6][7] bez ลผadnego udokumentowanego precedensu. Wysuniฤ™to szereg teorii wyjaล›niajฤ…cych to uลผycie:

  1. kawalerzyล›ci uลผywali tego okreล›lenia, ลผeby wyล›miewaฤ‡ piechotฤ™, poniewaลผ mosiฤ™ลผne guziki na ich mundurach przypominaล‚y knedle z mฤ…ki lub ciastka zwane โ€ždoughboysโ€[2][8], albo ze wzglฤ™du na mฤ…kฤ™ lub glinฤ™ fajkowฤ…, ktรณrej ลผoล‚nierze uลผywali do polerowania swoich biaล‚ych pasรณw[8][9];
  2. obserwatorzy walk zauwaลผyli, ลผe oddziaล‚y piechoty amerykaล„skiej byล‚y stale pokryte kredowym pyล‚em podczas marszu przez suche tereny pรณล‚nocnego Meksyku, co nadawaล‚o ลผoล‚nierzom wyglฤ…d podobny do niewypieczonego ciasta lub cegieล‚ z muล‚u znanych jako adobe. Ze sล‚owa โ€žadobeโ€ miaล‚o pochodziฤ‡ okreล›lenie โ€ždobiesโ€, nastฤ™pnie przeksztaล‚cone w โ€ždoughboyโ€[9];
  3. metoda ลผoล‚nierzy polegajฤ…ca na gotowaniu racji polowych z lat czterdziestych i piฤ™ฤ‡dziesiฤ…tych XIX wieku na ciastowatฤ… miksturฤ™ z mฤ…ki i ryลผu pieczonฤ… w popiele z ogniska. Ta teoria nie wyjaล›nia jednak, dlaczego to miano otrzymali tylko ลผoล‚nierze piechoty[9].

Jednym z wyjaล›nieล„ uลผycia tego terminu podczas I wojny ล›wiatowej jest to, ลผe ochotniczki Armii Zbawienia pojechaล‚y do Francji, aby ugotowaฤ‡ miliony pฤ…czkรณw i dostarczyฤ‡ je ลผoล‚nierzom na linii frontu[10], chociaลผ w tym wyjaล›nieniu ignoruje siฤ™ uลผycie tego okreล›lenia juลผ we wczeล›niejszej wojnie. Jednym z ลผartobliwych odniesieล„ do pochodzenia tego terminu byล‚o stwierdzenie, ลผe podczas I wojny ล›wiatowej ciasto โ€žugniatanoโ€ od 1914 roku, ale urosล‚o dopiero w 1917 roku, co odnosi siฤ™ do przebiegu walk na froncie zachodnim[11].

Znaczenie wieku

edytuj

Charakterystycznฤ… cechฤ… Doughboya jest mล‚ody wiek. Podczas I wojny ล›wiatowej Doughboyami byli zazwyczaj bardzo mล‚odzi, czฤ™sto nastoletni chล‚opcy[12]. 57 procent Doughboys byล‚o w wieku poniลผej 25 lat. Nawet siedemnastoletnich chล‚opcรณw rรณwnieลผ przyjmowano do sล‚uลผby liniowej[13].

W kulturze masowej

edytuj

Masowo produkowana rzeลบba z lat dwudziestych XX wieku, umieszczana jako pomnik w wielu amerykaล„skich miastach, przedstawiajฤ…ca amerykaล„skiego ลผoล‚nierza w mundurze z I wojny ล›wiatowej, zostaล‚a zatytuล‚owana Spirit of the American Doughboy[14].

W latach czterdziestych duลผฤ… popularnoล›ciฤ… cieszyล‚a siฤ™ piosenka pt. Johnny Doughboy Found a Rose in Ireland z 1942 roku, wykonywana miฤ™dzy innymi przez Dennisa Daya, Kennyโ€™ego Bakera i Kaya Kysera, film muzyczny Johnny Doughboy z 1942 roku oraz postaฤ‡ โ€žJohnny'ego Doughboyaโ€ z Military Comics[15].

Zobacz teลผ

edytuj

Przypisy

edytuj
  1. โ†‘ The American Heritage Desk Dictionary 2013 โ†“, s.ย 255.
  2. โ†‘ a b c Evans 1981 โ†“, s.ย 353
  3. โ†‘ George 1948 โ†“, s.ย XI, XII, 21.
  4. โ†‘ a b Beale 1989 โ†“, s.ย 134
  5. โ†‘ Rozdziaล‚ 34 tejลผe.
  6. โ†‘ Dana 1990 โ†“.
  7. โ†‘ Chamberlain 1965 โ†“.
  8. โ†‘ a b David A. Taylor: The History of the Doughnut. Smithsonian Magazine, marzec 1998. [dostฤ™p 2024-01-27]. (ang.).
  9. โ†‘ a b c Michael E. Hanlon: Origins of 'Doughboy'. Doughboy Center: Stories of the American Expeditionary Force. [dostฤ™p 2024-01-27]. (ang.).
  10. โ†‘ Cara Gaimo: The Long, Sweet Love Affair Between Cops and Doughnuts. Atlas Obscura, 18.09.2015. [dostฤ™p 2024-01-27]. (ang.).
  11. โ†‘ Pittsburgh Post-Gazette from Pittsburgh, Pennsylvania, 4 marca 1986, s.ย 12 [dostฤ™p 2024-01-27] (ang.).
  12. โ†‘ Hallas 2000 โ†“, s.ย 226.
  13. โ†‘ Mortenson i Springer 2019 โ†“, s.ย 457.
  14. โ†‘ The Spirit of the American Doughboy [Crooksville]. The Sculpture Center. [dostฤ™p 2024-01-27]. (ang.).
  15. โ†‘ Military Comics 032 (paper). Digital Comic Museum. [dostฤ™p 2024-01-27]. (ang.).

Bibliografia

edytuj
  • A Concise History of Slang and Unconventional English: From "A Dictionary of Slang and Unconventional English" by Eric Partridge. Paul Beale (ed.). New York: Macmillan, 1989. ISBNย 978-0-02-605350-1. (ang.).
  • Samuel Chamberlain: My Confessions: Recollections of a Rogue. Austin: Texas: State Historical Association, 1965. (ang.).
  • Napoleon Jackson Tecumseh Dana: Monterrey Is Ours! The Mexican War Letters of Lieutenant N.J.T. Dana, 1845โ€“1847. Lexington Kentucky: University of Kentucky Press, 1990. ISBNย 0-8131-1703-8. (ang.).
  • Brewer's Dictionary of Phrase and Fable. Ivor H. Evans (ed.). New York: Harper & Row, 1981. ISBNย 0-06-014903-5. (ang.).
  • John B. George: Shots Fired In Anger. Samworth Press, 1948. (ang.).
  • James H. Hallas: Doughboy warย : the American Expeditionary Force in World War I. Mechanicsburg, PA: Stackpole Books, 2000. ISBNย 978-0811734677. (ang.).
  • Christopher R. Mortenson, Paul J. Springer: Daily life of U.S. soldiersย : from the American Revolution to the Iraq War. Santa Barbara, California: Greenwood, 2019. ISBNย 978-1440863585. (ang.).
  • The American Heritage Desk Dictionary. Wyd. 5th ed. Boston: Houghton Mifflin Harcourt, 2013. ISBNย 978-0-547-70813-3. OCLC 768728947. (ang.).